Cinsellik, insan yaşamının en doğal ve en güçlü dürtülerinden biridir. Ancak her doğal dürtü gibi sağlıklı sınırlar içinde kalmadığında bir bağımlılığa veya takıntıya dönüşebilir. İşte tam bu noktada karşımıza çıkan kavramlardan biri Nemfomani, yani Hiperseksüalite.
Nemfomani: Tarihten Günümüze
“Nemfomani” kelimesi Yunanca kökenlidir: “Nymphe” (peri, genç kadın) ve “mania” (çılgınlık) kelimelerinden türemiştir. 19. yüzyılda Avrupa’da tıbbi literatüre kadınlara özel bir ‘aşırı cinsel istek’ durumu olarak girmiştir.
Dönemin erkek egemen bakış açısı nedeniyle bu terim uzun yıllar boyunca kadına yönelik bir aşağılama ya da damgalama unsuru olmuştur.
Bugün modern psikoloji bu terimi daha geniş bir şekilde Hiperseksüalite başlığı altında ele alır. Çünkü aşırı ve kontrol edilemeyen cinsel istek sadece kadınlarda değil, her cinsiyette ve yaş grubunda görülebilir.
Nemfomani mi, Hiperseksüalite mi?
Günümüzde ‘Nemfomani’ terimi genelde kadınlara atfedilen aşırı cinsellik davranışlarını tanımlamak için kullanılırken; ‘Hiperseksüalite’ ise klinik literatürde cinsiyetten bağımsız, aşırı cinsel istek ve dürtü kontrol bozukluğunu ifade eder.
DSM-5 (Amerikan Psikiyatri Birliği’nin Ruhsal Bozukluklar Tanı El Kitabı) bu durumu ayrı bir başlık olarak tanımlamasa da, Cinsel Dürtü Kontrol Bozukluğu, Cinsel Davranış Bozukluğu ya da Davranışsal Bağımlılıklar başlığı altında değerlendirilir.
Peki Hiperseksüalite Nedir?
Kısaca tanımlamak gerekirse:
Hiperseksüalite, kişinin cinsel dürtülerini kontrol edememesi, bu dürtüler nedeniyle sosyal, mesleki ve ailevi işlevlerinin bozulması ve bu davranışları durdurmakta başarısız olmasıdır.
Burada önemli olan nokta sıklık değil işlev kaybıdır. Örneğin, sık cinsel fantezi kurmak ya da aktif bir cinsel hayat yaşamak tek başına hiperseksüalite sayılmaz. Kriter, bu durumun kişiye ve çevresine zarar verip vermediğidir.
Hiperseksüalite Kimlerde Görülür?
Her cinsiyette: Kadınlarda nemfomani etiketiyle anılırken, erkeklerde genelde ‘seks bağımlısı’ ya da ‘hiperseksüel’ denir.
Her yaş grubunda: Genelde ergenlik sonrasında daha belirgin hale gelir.
Bazı psikiyatrik bozukluklarla birlikte: Bipolar bozukluk mani evresi, borderline kişilik bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu gibi durumlarda hiperseksüalite atakları görülebilir.
Nemfomani Bir Bağımlılık Mıdır?
Bu konu uzun yıllardır tartışmalıdır. Bir görüşe göre hiperseksüalite, alkol veya madde bağımlılığı gibi davranışsal bağımlılık sınıfına girer.
Bir diğer görüş, bunun bir dürtü kontrol bozukluğu veya obsesif-kompulsif spektrumda yer aldığını savunur.
Her iki durumda da ortak nokta şudur:
Kişi cinsel dürtülerini kontrol edemez.
Davranışı sürdürürken haz alır ama sonrasında suçluluk ve utanç duyar.
Kişi bu davranışları durdurmaya çalışır ama başarısız olur.
Hiperseksüaliteyi Tetikleyen Etkenler
Modern psikoloji nemfomaniyi sadece ‘kişinin ahlaksızlığı’ ya da ‘karakter zayıflığı’ gibi basit etiketlerle açıklamaz. Bugün biliyoruz ki:
Nörokimyasal faktörler: Dopamin ve serotonin dengesizlikleri dürtü kontrolünü zayıflatabilir.
Travmatik geçmiş: Çocukluk çağı cinsel istismar öyküsü bazı kişilerde hiperseksüal davranışa zemin hazırlar.
Kişilik özellikleri: Borderline veya narsistik kişilik yapıları risk faktörüdür.
Manik epizodlar: Bipolar bozukluk ataklarında ani ve kontrolsüz cinsel davranış artışı görülebilir.
Toplumsal Bakış: Damgalama ve Çifte Standart
Nemfomani kavramı tarih boyunca genelde kadınlara yapıştırılmış bir ‘aşırılık’ yaftasıdır. Oysa aynı davranış erkeklerde uzun yıllar ‘erkekliğin kanıtı’ gibi yüceltilmiştir.
Bugün bu ikiyüzlü bakış açısı yıkılmaya çalışılıyor. Çünkü hiperseksüalite toplumsal cinsiyetten bağımsız bir psikolojik sorundur.
Kendinde Var mı? — Küçük Farkındalık Soruları
Kendine şunları sor:
Cinsellik aklımdan çıkmıyor mu?
Günlük işlerimi aksatacak kadar seks düşüncesi ya da fantezi kuruyor muyum?
Bu davranışları durdurmaya çalışıp başaramıyor muyum?
Cinsel dürtülerim yüzünden ilişkilerim, işim, sosyal hayatım zarar görüyor mu?
Cevabın çoğunlukla ‘evet’se, bir uzmana başvurmak faydalı olabilir.
Nemfomani Tanımını Doğru Koymak Özgürleştirir
Hiperseksüalite çoğu zaman utanılarak saklanır. Oysa adını koymak, sorunu yarı yarıya çözmek demektir.
Bu yüzden ‘aşırı istekten ibaret bir karakter zayıflığı’ değildir; tanısı, tedavisi ve çözülebilir yolları vardır.
Metta Psikoloji Ekibi
